การพัฒนาคู่มือปฏิบัติงานหลัก (SOP) การแนะแนวการศึกษาเชิงรุกเพื่อส่งเสริมการตัดสินใจเข้าศึกษาต่อ คณะวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี มหาวิทยาลัยราชภัฏนครศรีธรรมราช: จากงานประจำสู่งานวิจัย (R2R)

Abstract

การแนะแนวการศึกษาต่อถือเป็นภารกิจเชิงรุกที่สำคัญยิ่งในการสรรหาและคัดเลือกนักศึกษาที่มีคุณภาพเข้าสู่ระดับอุดมศึกษา อย่างไรก็ตาม การดำเนินงานแนะแนวทางรูปแบบเดิมมักประสบปัญหาการขาดแนวปฏิบัติที่เป็นมาตรฐานและการพึ่งพาประสบการณ์เฉพาะบุคคลหรือความรู้ฝังลึกในตัวบุคคล (Tacit Knowledge) ซึ่งส่งผลต่อความต่อเนื่องและประสิทธิภาพของการสื่อสารข้อมูลหลักสูตร การศึกษาวิจัยเชิงปฏิบัติการครั้งนี้ประยุกต์ใช้แนวคิดการพัฒนางานประจำสู่งานวิจัย (Routine to Research: R2R) ร่วมกับกรอบแนวคิด One-Sheet R2R Proposal เพื่อเปลี่ยนผ่านกระบวนงานปกติสู่ระบบบริการเชิงรุก โดยมีวัตถุประสงค์เพื่อ 1) ศึกษาสภาพปัญหาและพัฒนากระบวนการแนะแนวเชิงรุกให้มีประสิทธิภาพเพิ่มขึ้นด้านการลดระยะเวลาและการจัดการข้อมูล 2) จัดทำคู่มือปฏิบัติงานหลัก (Standard Operating Procedure: SOP) และ 3) ประเมินผลลัพธ์ของรูปแบบแนะแนวใหม่ต่อความมั่นใจในการตัดสินใจเลือกสาขาเรียนและความพึงพอใจต่อระบบบริการของนักเรียน การวิจัยแบ่งเป็น 3 ระยะ ได้แก่ การสังเกตกิจวัตร การสะท้อนและวิเคราะห์ปัญหา และการพัฒนาทดลองใช้กระบวนงานใหม่ 8 ขั้นตอน กลุ่มตัวอย่างคือ นักเรียนระดับมัธยมศึกษาปีที่ 6 ในจังหวัดนครศรีธรรมราช จำนวน 150 ราย ซึ่งผ่านการคัดเลือกแบบเจาะจงเข้าร่วมกิจกรรมแนะแนวเชิงรุกที่บูรณาการระบบสำรวจความสนใจออนไลน์ กิจกรรมกลุ่มย่อย และการปรึกษาเฉพาะบุคคล เครื่องมือประเมินผล ได้แก่ แบบประเมินความมั่นใจในการตัดสินใจศึกษาต่อ (ค่าความเชื่อมั่นแอลฟาเท่ากับ 0.89) และแบบประเมินความพึงพอใจต่อระบบบริการ (ค่าความเชื่อมั่นแอลฟาเท่ากับ 0.91) วิเคราะห์ข้อมูลด้วยสถิติเชิงพรรณนาและสถิติเปรียบเทียบ Paired-samples t-test ร่วมกับการคำนวณค่าขนาดอิทธิพล (Cohen’s d) ผลการศึกษาพบว่า ภายหลังเข้าร่วมกิจกรรมตามคู่มือปฏิบัติงานหลัก (SOP) ระยะเวลารอคอยเฉลี่ยในการประสานงานลดลงร้อยละ 45 และระบบจัดการฐานข้อมูลมีประสิทธิภาพสูงขึ้นอย่างเป็นระบบ นักเรียนกลุ่มตัวอย่างมีคะแนนเฉลี่ยความมั่นใจในการตัดสินใจเลือกศึกษาต่อสูงขึ้นกว่าก่อนเข้าร่วมกิจกรรมอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (t(149) = 11.24, p < 0.001) โดยมีค่าขนาดอิทธิพลสูงมาก (Cohen’s d = 3.48) และมีระดับความพึงพอใจต่อระบบบริการอยู่ในระดับมากที่สุด (M = 4.62, SD = 0.41) โดยร้อยละ 85 ของนักเรียนระบุว่าสามารถสะท้อนเหตุผลและทิศทางอาชีพได้อย่างเป็นระบบ ผลการศึกษาครั้งนี้สะท้อนให้เห็นว่าการเปลี่ยนข้อจำกัดและความซับซ้อนในกระบวนงานประจำให้เป็นโจทย์วิจัยเชิงระบบ ช่วยยกระดับการจัดการความรู้และลดความไม่เป็นระเบียบในการส่งต่อความรู้ระหว่างบุคลากรสายสนับสนุนได้อย่างเป็นรูปธรรม