การวิจัยความสัมพันธ์ระหว่างรูปแบบการใช้จ่าย กับ ต้นทุนทางการเงินของการใช้บัตรเครดิตราชการวงเงินถาวร กรณีศึกษา: หอสมุดและคลังความรู้มหาวิทยาลัยมหิดล ในช่วงปีงบประมาณ 2562 - 2568
DOI:
https://doi.org/10.48048/tr2r.2026.20Keywords:
บัตรเครดิตราชการ, การบริหารต้นทุน, ความเสี่ยงอัตราแลกเปลี่ยน, ต้นทุนแฝง, ธรรมาภิบาลทางการเงินAbstract
การวิจัยครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาวิวัฒนาการเชิงปริมาณ วิเคราะห์โครงสร้างรูปแบบการใช้จ่าย และประเมินผลกระทบทางการเงินจากอัตราแลกเปลี่ยนของการใช้บัตรเครดิตราชการวงเงินถาวร โดยเป็นการวิจัยเชิงปริมาณ (Quantitative Research) ศึกษาข้อมูลทุติยภูมิย้อนหลัง (Retrospective Study) จากฐานข้อมูลธุรกรรมจริงในช่วงปีงบประมาณ 2562 - 2568 ผลการวิจัยพบว่า 1) ปริมาณการใช้งานบัตรเครดิตมีแนวโน้มความผันผวนเป็นรูปตัวยู (U-shape Trend) โดยลดลงต่ำสุดในช่วงวิกฤตโควิด-19 และฟื้นตัวสูงสุดในปีงบประมาณ 2567 - 2568 สะท้อนบทบาทการเป็นเครื่องมือทางการเงินหลักขององค์กร 2) โครงสร้างการใช้จ่ายมีการเปลี่ยนแปลงเชิงยุทธศาสตร์ จากเดิมที่เน้นค่าใช้จ่ายในการเดินทาง ไปสู่การจัดหาทรัพยากรดิจิทัลและส่วนเสริมโปรแกรม (Software Add-ons) เพื่อสนับสนุนพันธกิจห้องสมุดยุคใหม่ และ 3) การชำระเงินสกุลต่างประเทศมีต้นทุนแฝง (Implied Cost) จากส่วนต่างอัตราแลกเปลี่ยน (Spread) ที่สูงกว่าอัตราอ้างอิงของธนาคารแห่งประเทศไทยอย่างมีนัยสำคัญ โดยพบค่าสัมประสิทธิ์สหสัมพันธ์ (r) สูงกว่า 0.99 ในทุกสกุลเงิน (USD, EUR, SGD) และมีส่วนต่างราคาคงที่เฉลี่ยร้อยละ 2.10 - 2.31 ซึ่งถือเป็นค่าธรรมเนียมความเสี่ยง (Risk Premium) ที่องค์กรต้องแบกรับ ข้อเสนอแนะจากการวิจัย ผู้บริหารควรกำหนดนโยบายเกณฑ์วงเงิน (Payment Threshold Policy) โดยพิจารณาความคุ้มค่าระหว่างต้นทุนดำเนินการกับต้นทุนส่วนเพิ่ม หากยอดธุรกรรมมีมูลค่าสูงควรพิจารณาทางเลือกอื่น และควรตั้งงบประมาณสำรองความเสี่ยงด้านอัตราแลกเปลี่ยนไว้ที่ร้อยละ 3 - 5 ตามหลักเกณฑ์กระทรวงการคลัง เพื่อให้การบริหารงบประมาณเป็นไปอย่างมีประสิทธิภาพ
Downloads
References
กรมบัญชีกลาง. (2561). คู่มือการปฏิบัติงานในระบบการชำระเงินทางอิเล็กทรอนิกส์แห่งชาติ (National e-Payment) สำหรับส่วนราชการ. กรุงเทพฯ: กรมบัญชีกลาง กระทรวงการคลัง.
กระทรวงการคลัง. (2562). หลักเกณฑ์กระทรวงการคลังว่าด้วยมาตรฐานและหลักเกณฑ์ปฏิบัติการบริหารจัดการความเสี่ยงสำหรับหน่วยงานของรัฐ พ.ศ. 2562. กรุงเทพฯ: กระทรวงการคลัง.
ธกานต์ ชาติวงค์. (2561). ทฤษฎีที่ใช้อธิบายงานวิจัยทางบัญชี: จากอดีตถึงอนาคต. วารสารวิชาการบริหารธุรกิจ สมาคมสถาบันอุดมศึกษาเอกชนแห่งประเทศไทย, 6(2), 203-212.
ธนาคารแห่งประเทศไทย. (2567). ทิศทางการพัฒนาระบบการชำระเงินภายใต้ภูมิทัศน์ใหม่ภาคการเงินไทย (Payment Systems Roadmap). กรุงเทพฯ: ธนาคารแห่งประเทศไทย.
ปฏิญญา วรรณโสภา. (2564). การวิเคราะห์การใช้งบประมาณสำหรับการจัดสรรฐานข้อมูลอิเล็กทรอนิกส์ สำนักหอสมุด มหาวิทยาลัยนเรศวร. วารสารวิชาการ ปขมท., 10(1), 196-205.
พระราชบัญญัติการจัดซื้อจัดจ้างและการบริหารพัสดุภาครัฐ พ.ศ. 2560. (24 กุมภาพันธ์ 2560). ราชกิจจานุเบกษา, เล่ม 134 ตอนที่ 24 ก, หน้า 13-54.
ภาวัช รุจาฉันท์, พรปวีณ์ มานะสาคร และ มธุริน รุจาฉันท์. (2568). การบริหารภาครัฐในยุคดิจิทัล: โอกาส ความท้าทาย และการปรับตัวของหน่วยงานราชการไทย. วารสารโพธิศาสตร์ปริทัศน์, 5(1), 113-122.
ระเบียบ แสงจันทร์. (2563). การจัดบริการและทรัพยากรสนเทศของห้องสมุดแบบวิถีใหม่: ประสบการณ์จากห้องสมุดมหาวิทยาลัยในประเทศไทย. วารสารห้องสมุด สมาคมห้องสมุดแห่งประเทศไทยฯ, 66(1), 21-36.
ศรีสุภา นาคธน. (2561). ความวิตกกังวลในการใช้ห้องสมุดของนักศึกษามหาวิทยาลัยราชภัฏเทพสตรี. วารสารวิจัยสมาคมห้องสมุดแห่งประเทศไทยฯ, 11(2), 1-15.
หอสมุดและคลังความรู้มหาวิทยาลัยมหิดล. (2568). เกี่ยวกับหอสมุดและคลังความรู้มหาวิทยาลัยมหิดล. สืบค้นจาก https://www.li.mahidol.ac.th
อธิมาตร เพิ่มพูน และ ยุภาพร ยุภาศ. (2565). มิติใหม่ในการจัดการรายจ่ายภาครัฐ. วารสารการบริหารการปกครองและนวัตกรรมท้องถิ่น, 5(3), 87-98.
เอกอรุณ ลลินโท. (2564). คู่มือการปฏิบัติงาน เรื่อง การบริหารจัดการใช้บัตรเครดิตราชการวงเงินถาวร ของหอสมุดและคลังความรู้มหาวิทยาลัยมหิดล. นครปฐม: หอสมุดและคลังความรู้มหาวิทยาลัยมหิดล.
