ผลลัพธ์และปัจจัยที่มีผลต่อความสำเร็จของโปรแกรมการดูแลผู้ป่วยเบาหวานชนิดที่ 2 เพื่อเข้าสู่ โรคเบาหวานระยะสงบ ด้วยการปรับเปลี่ยนพฤติกรรมอย่างเข้มงวด : กรณีศึกษาโรงพยาบาลนบพิตำ

Abstract

โรคเบาหวานเป็นโรคเรื้อรังที่เป็นปัญหาสาธารณสุขระดับโลก รวมถึงประเทศไทยที่ยังคงมีแนวโน้มสูงขึ้นอย่างต่อเนื่อง ส่งผลให้เกิดภาวะแทรกซ้อนทางสุขภาพและก่อให้เกิดภาระในการดูแลรักษา การดูแลผู้ป่วยให้ควบคุมระดับน้ำตาลจนเข้าสู่ภาวะเบาหวานระยะสงบด้วยการปรับเปลี่ยนพฤติกรรมอย่างเข้มงวดจึงเป็นแนวทางสำคัญที่ช่วยลดหรือหยุดการใช้ยา เพิ่มคุณภาพชีวิต และลดภาระของระบบสาธารณสุขในระยะยาวได้ ผู้วิจัยได้เล็งเห็นความสำคัญของการดูแลผู้ป่วยเบาหวาน โดยเฉพาะการส่งเสริมการปรับเปลี่ยนพฤติกรรมสุขภาพ จึงได้ศึกษาวิจัยฉบับนี้โดยมีวัตถุประสงค์ เพื่อพัฒนาโปรแกรมการดูแลผู้ป่วยเบาหวานให้เข้าสู่โรคเบาหวานระยะสงบในคลินิกโรคเรื้อรังระยะสงบ (NCD Remission Clinic) โรงพยาบาลนบพิตำ ด้วยการปรับเปลี่ยนพฤติกรรม และเพื่อศึกษาผลลัพธ์รวมถึงปัจจัยที่มีผลต่อความสำเร็จในการเข้าสู่โรคเบาหวานระยะสงบ โดยการวิจัยนี้เป็นวิจัยกึ่งทดลอง แบ่งเป็นกลุ่มทดลอง 20 คน และกลุ่มควบคุม 20 คน ดำเนินการ ณ วันที่ 1 กรกฎาคม - 31 ธันวาคม พ.ศ. 2568 โดยใช้แบบสอบถามข้อมูลส่วนบุคคล, แบบประเมินพฤติกรรมสุขภาพด้านการบริโภค และแบบประเมินพฤติกรรมสุขภาพด้านการออกกำลังกาย วิเคราะห์ข้อมูลทางสถิติโดยใช้ Pearson Chi-square Test, Independent t-test และ Paired t-test โดยกำหนดค่านัยสำคัญทางสถิติที่ 0.05 ผลการศึกษา พบว่าปัจจัยส่วนบุคคลไม่พบความสัมพันธ์กับความสำเร็จในการเข้าสู่โรคเบาหวานระยะสงบอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ ขณะที่ปัจจัยจากการเข้าร่วมโปรแกรมโรคเบาหวานระยะสงบด้วยการปรับเปลี่ยนพฤติกรรมอย่างเข้มงวด พบว่า กลุ่มทดลองมีพฤติกรรมด้านการบริโภค พฤติกรรมด้านการออกกำลังกาย ระดับน้ำตาลเฉลี่ยสะสมในเลือด และน้ำหนักตัวดีขึ้นอย่างมีนัยสำคัญ นอกจากนี้ พบว่าผู้ป่วยที่สามารถควบคุมระดับน้ำตาลในเลือดได้ดีมีจำนวนเพิ่มมากขึ้น ในขณะที่กลุ่มควบคุมมีพฤติกรรมสุขภาพด้านการบริโภคอาหารและการออกกำลังกายหลังเข้าร่วมโปรแกรมดีขึ้นกว่าก่อนเข้าร่วมโปรแกรมอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติเช่นกัน ซึ่งอาจเกิดจากการรับรู้ตนเองจากการเข้าร่วมการวิจัย อย่างไรก็ตาม กลุ่มทดลองมีการเปลี่ยนแปลงมากกว่ากลุ่มควบคุมอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ สำหรับระดับน้ำตาลเฉลี่ยสะสมในเลือดของกลุ่มควบคุมหลังเข้าร่วมโปรแกรมมีแนวโน้มลดลงแต่ไม่แตกต่างอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ และน้ำหนักตัวมีแนวโน้มลดลงเช่นกัน อย่างไรก็ตาม กลุ่มทดลองมีแนวโน้มลดลงมากกว่ากลุ่มควบคุม ดังนั้นโปรแกรมการดูแลผู้ป่วยเบาหวานชนิดที่ 2 เพื่อเข้าสู่โรคเบาหวานระยะสงบด้วยการปรับเปลี่ยนพฤติกรรม เพิ่มโอกาสการเข้าสู่โรคเบาหวานระยะสงบ จึงควรนำไปปรับใช้ในคลินิกโรคเรื้อรังอย่างต่อเนื่องและขยายผลสู่ภายในชุมชน เพื่อลดภาระของระบบสาธารณสุขในระยะยาว