จากกิจวัตรการสอนด้านจุลชีววิทยาสู่การวิจัยประยุกต์: การใช้ประโยชน์จากจุลินทรีย์กรดแลคติกเพื่อสุขภาพและการพัฒนาชุมชน
DOI:
https://doi.org/10.48048/tr2r.2025.7Keywords:
จุลชีววิทยาประยุกต์, แบคทีเรียกรดแลคติก (LAB), การสอนเชิงกิจกรรม, การต่อยอดสู่การวิจัย, นวัตกรรมเพื่อชุมชนAbstract
การสอนจุลชีววิทยาเป็นกิจกรรมประจำที่สำคัญสำหรับนักศึกษาสาขาวิทยาศาสตร์สุขภาพและอาหาร โดยมุ่งเน้นการฝึกปฏิบัติในห้องปฏิบัติการผ่านขั้นตอนต่าง ๆ เช่น การเพาะเลี้ยงแบคทีเรียและรา การทดสอบคุณสมบัติต้านเชื้อ และการประยุกต์ใช้จุลินทรีย์พื้นบ้าน เช่น แบคทีเรียกรดแลคติก (Lactic acid bacteria: LAB) บทความนี้สรุปประสบการณ์การสอนมากกว่า 24 ปี พร้อมแสดงขั้นตอนการต่อยอดกิจกรรมประจำสู่การวิจัยเชิงปฏิบัติ (Routine-to-Research) ตั้งแต่การสังเกตและเลือกกิจกรรมที่เหมาะสม การออกแบบและดำเนินการทดลอง การเก็บและวิเคราะห์ข้อมูล ไปจนถึงการปรับปรุงวิธีการสอนให้มีประสิทธิภาพ ตัวอย่างเช่น การแยกและทดสอบ LAB เพื่อพัฒนาผลิตภัณฑ์สำหรับสุขภาพช่องปาก การพัฒนาสตาร์ทเตอร์ (Starter culture) สำหรับอาหารพื้นบ้าน และการประเมินคุณสมบัติ Antioxidant ของผลิตภัณฑ์ กระบวนการเหล่านี้ช่วยสร้างแนวทางปฏิบัติที่ดี เพิ่มความเข้าใจของนักศึกษา และส่งเสริมทักษะการวิจัยเชิงประยุกต์ อีกทั้งแสดงให้เห็นว่ากิจกรรมการสอนประจำสามารถเชื่อมโยงสู่การสร้างองค์ความรู้และนวัตกรรมเพื่อชุมชนได้อย่างเป็นระบบ
Downloads
References
มณฑล เลิศคณาวนิชกุล. (n.d.). กรรมวิธีการเตรียมกล้าเชื้อสำหรับการผลิตปลาส้ม. อุทยานวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี มหาวิทยาลัยวลัยลักษณ์. สืบค้นจาก https://sciencepark.wu.ac.th/archives/82221
มหาวิทยาลัยวลัยลักษณ์. (2564). นักวิจัย ม.วลัยลักษณ์ พัฒนากล้าเชื้อผงปลาส้ม ช่วยผู้ประกอบการผลิตปลาส้มคุณภาพคงที่. สืบค้นจาก https://www.wu.ac.th/index.php/th/news/20102
Beattie, R. E. (2024). Probiotics for oral health: A critical evaluation of bacterial strains. Frontiers in Microbiology, 15, 1430810.
Boonprab, K. (2022). Rice flour powder carrying mixed starter culture of Lactiplantibacillus plantarum KU-LM173 and Pediococcus acidilactici KU-LM145 for fermented mussel, Perna viridis Linnaeus 1758. Journal of Applied Microbiology, 132(2), 1197–1209.
Hang, L., Li, G., Bi, Y., & Liu, S. (2024). Fermented fish products: Balancing tradition and innovation for improved quality. Foods, 13(16), 2565.
Hertanti, H., Nuralang, N., Susanto, N., Tarigan, I. L., & Nelson, N. (2023). Microencapsulation of fermented red palm oil with Lactobacillus casei as nutraceutical source. Jurnal Rekayasa Kimia & Lingkungan, 17(2), 138-151.
Inchingolo, F., Inchingolo, A. M., Malcangi, G., De Leonardis, N., Sardano, R., Pezzolla, C., de Ruvo, E., Di Venere, D., Palermo, A., Inchingolo, A. D., Corriero, A., & Dipalma, G. (2023). The benefits of probiotics on oral health: Systematic review of the literature. Pharmaceuticals (Basel), 16(9), 1313.
Liu, Z., Cao, Q., Wang, W., Wang, B., Yang, Y., Xian, C. J., Li, T., & Zhai, Y. (2025). The impact of Lactobacillus reuteri on oral and systemic health: A comprehensive review of recent research. Microorganisms, 13(1), 45.
Olimpo, J. T., & Esparza, D. (2020). Active learning and conceptual understanding in biology (pp. 43–57). In Mintzes J. J., & Walter E. M. (Eds.). Active learning in college science. Cham: Springer.
Sahabuddeen, T., Madoramae, H., & Lertcanawanichakul, M. (2025). Preparation and characterization of rice flour-based starter culture powder containing Enterococcus faecalis BD8: Antibacterial and antioxidant properties. Preprints. doi:10.20944/preprints202505.0820.v2
World Health Organization. (2020). Laboratory biosafety manual (4th eds.). World Health Organization. Retrieved from https://www.who.int/publications/i/item/9789240011311
