ปัจจัยทางคลินิกที่มีความสัมพันธ์กับผลลัพธ์การฟื้นฟูสมรรถภาพด้วยกายภาพบำบัดในผู้ป่วยโรคหลอดเลือดสมอง: การศึกษาแบบย้อนหลัง

Abstract

โรคหลอดเลือดสมองเป็นสาเหตุการเสียชีวิตและความพิการที่สำคัญของโลก และประเทศไทยส่งผลกระทบต่อคุณภาพชีวิตของผู้ป่วย ครอบครัว และระบบสุขภาพอย่างมาก แม้ว่ากายภาพบำบัดจะมีบทบาทสำคัญในการฟื้นฟูสมรรถภาพและปรับปรุงความสามารถในการทำกิจวัตรประจำวัน แต่ผลลัพธ์การฟื้นฟูมีความแตกต่างกันระหว่างผู้ป่วย และยังขาดข้อมูลเชิงประจักษ์ในบริบทประเทศไทยเกี่ยวกับปัจจัยหลายตัวแปรที่มีอิทธิพลต่อผลลัพธ์ดังกล่าว การศึกษานี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาปัจจัยทางคลินิกที่มีความสัมพันธ์กับผลลัพธ์การฟื้นฟูสมรรถภาพด้วยกายภาพบำบัดในผู้ป่วยโรคหลอดเลือดสมอง การศึกษาในครั้งนี้เป็นการศึกษาเชิงพรรณนาแบบย้อนหลังในผู้ป่วยจำนวน 91 ราย ที่เข้ารับบริการกายภาพบำบัดในโรงพยาบาลปราสาท จังหวัดสุรินทร์ ผลลัพธ์การฟื้นฟูประเมินด้วยคะแนน Barthel Index ภายหลังการรักษาครั้งที่ 1 และครั้งที่ 2 วิเคราะห์ข้อมูลโดยใช้สถิติถดถอยเชิงเส้นพหุคูณ ผลการศึกษาพบว่า คะแนน Barthel Index ก่อนการรักษา (Baseline BI) เป็นปัจจัยที่มีความสัมพันธ์อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติกับคะแนนหลังการรักษาทั้งสองช่วงเวลา โดยเฉพาะหลังการรักษาครั้งที่ 1 ซึ่งมีขนาดอิทธิพลสูง สะท้อนว่าผลลัพธ์ในระยะต้นของการฟื้นฟูถูกกำหนดเป็นหลักโดยระดับความสามารถตั้งต้นของผู้ป่วย อย่างไรก็ตาม ในการประเมินหลังการรักษาครั้งที่ 2 ขนาดอิทธิพลของ Baseline BI ลดลง แสดงให้เห็นว่าความสัมพันธ์ระหว่างคะแนนก่อนและหลังการรักษาอ่อนลงเมื่อเวลาผ่านไป ปัจจัยด้านประชากรศาสตร์และปัจจัยทางคลินิกส่วนใหญ่ไม่พบความสัมพันธ์อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ ขณะที่แรงจูงใจของผู้ป่วยมีแนวโน้มเข้าใกล้นัยสำคัญในช่วงหลังการรักษาครั้งที่ 2 โดยสรุป ระดับความสามารถพื้นฐานก่อนเริ่มการฟื้นฟูเป็นปัจจัยทำนายสำคัญที่สุดของผลลัพธ์การฟื้นฟูในระยะต้นและระยะถัดมา ทั้งนี้ปัจจัยกำหนดผลลัพธ์มีลักษณะเปลี่ยนแปลงตามช่วงเวลา ซึ่งมีนัยสำคัญต่อการวางแผนการรักษาเฉพาะบุคคลและการพัฒนาระบบบริการฟื้นฟูในโรงพยาบาล