การพัฒนารูปแบบการนิเทศภายใน ด้วยกระบวนการ PAR K.N. ในการจัดการเรียนรู้เชิงรุกของครูเพื่อส่งเสริมความสามารถในการใช้ทักษะชีวิตของนักเรียน
DOI:
https://doi.org/10.48048/tr2r.2026.51Keywords:
การจัดการเรียนรู้เชิงรุก, การนิเทศภายในแบบมีส่วนร่วม, ความสามารถในการใช้ทักษะชีวิตAbstract
การวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาปัญหา พัฒนา ทดลองใช้ และประเมินรูปแบบการนิเทศภายในแบบมีส่วนร่วมด้วยกระบวนการ PAR K.N. (Participatory Supervision Model for Active Learning) เพื่อส่งเสริมการจัดการเรียนรู้เชิงรุกของครูและทักษะชีวิตของนักเรียน ดำเนินการ 4 ระยะ ประกอบด้วย ระยะที่ 1 การศึกษาสภาพปัจจุบัน ปัญหาและความต้องการจำเป็น ในการพัฒนาการนิเทศภายในแบบมีส่วนร่วม ในการจัดการเรียนรู้เชิงรุกของครู เพื่อส่งเสริมความสามารถในการใช้ทักษะชีวิต ของนักเรียน ระยะที่ 2 การกำหนดรูปแบบ/การพัฒนาการนิเทศภายในแบบมีส่วนร่วมด้วยกระบวนการ PAR K.N. (Participatory Supervision Model for Active Learning) ในการจัดการเรียนรู้เชิงรุกของครู เพื่อส่งเสริมความสามารถในการใช้ทักษะชีวิตของนักเรียน ระยะที่ 3 การทดลองใช้: การนำรูปแบบการนิเทศภายในแบบมีส่วนร่วมด้วยกระบวนการ PAR K.N. (Participatory Supervision Model for Active Learning) ระยะที่ 4 การศึกษาผลการนำรูปแบบการนิเทศภายในแบบมีส่วนร่วมด้วยกระบวนการ PAR K.N. (Participatory Supervision Model for Active Learning) ไปใช้ในชั้นเรียน เพื่อยืนยันผลสำเร็จ การทดลองจำนวน 2 วงรอบในการศึกษาผลหลัง การพัฒนา กลุ่มตัวอย่างคือ ครู 103 คน นักเรียน 341 คน และผู้ปกครอง 341 คน วิเคราะห์ข้อมูลด้วยค่าเฉลี่ย ส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน และค่าพัฒนา ผลการวิจัยพบว่า สภาพปัญหาสำคัญคือผู้นิเทศมักจำกัดวงเฉพาะผู้บริหาร และครูยังขาดทักษะการสอนเชิงรุก จึงพัฒนารูปแบบการนิเทศภายในแบบมีส่วนร่วมด้วยกระบวนการ PAR K.N. (Participatory Supervision Model for Active Learning) ประกอบด้วย 5 องค์ประกอบ ได้แก่ 1) P: Participation ร่วมคิด 2) A: Action ร่วมทำ 3) R: Report and Reflection ร่วมสะท้อน 4) K: Knowledge ร่วมเรียนรู้ และ 5) N: Network ร่วมขยายผล ซึ่งผู้เชี่ยวชาญประเมินว่ามีความเหมาะสมในระดับดีเยี่ยม ผลการใช้รูปแบบพบว่า พฤติกรรมการจัดการเรียนรู้เชิงรุกของครู และความสามารถในการใช้ทักษะชีวิตของนักเรียนมีคุณภาพอยู่ในระดับมากที่สุด (ค่าเฉลี่ย 4.79 และ 4.68 ตามลำดับ) อย่างมีนัยสำคัญ โดยมีค่าพัฒนาภาพรวมเพิ่มขึ้นอย่างต่อเนื่อง นอกจากนี้ครูยังมีความพึงพอใจต่อรูปแบบในระดับมากที่สุด สรุปได้ว่ากระบวนการ PAR K.N. มีประสิทธิภาพในการยกระดับคุณภาพการจัดการเรียนรู้และทักษะชีวิตของผู้เรียนได้อย่างเป็นรูปธรรม
Downloads
References
ขนิษฐา สุขทวี, วรวุฒิ เพ็งพันธ์, สุวิชัย โกศัยยะวัฒน์ และ ศุภัครจิรา พรหมสุวิชา. (2563). แนวทางการสร้างเครือข่ายกิจกรรมจิตอาสาที่ส่งเสริมทักษะชีวิตด้านการสร้างสัมพันธภาพที่ดีกับผู้อื่นของนักเรียนชั้นมัธยมศึกษาตอนปลายในจังหวัดนครนายก. วารสารวิชาการวิทยาลัยบริหารศาสตร์, 3(3), 65-77.
ชลิตา มิ่งขวัญ. (2563). การพัฒนากิจกรรมการเรียนรู้จากการปฏิบัติการในชั้นเรียน เพื่อส่งเสริมความสามารถในการออกแบบเว็บสำหรับการฝึกอบรมออนไลน์ของนักศึกษาปริญญาตรี คณะศึกษาศาสตร์ มหาวิทยาลัยศิลปากร (วิทยานิพนธ์ปริญญามหาบัณฑิต). กรุงเทพฯ: มหาวิทยาลัยศิลปากร.
ประภัสรา โคตะขุน. (2554). การพัฒนากิจกรรมการเรียนการสอนวิชาคณิตศาสตร์ ตามแนวคิดของทฤษฎีคอนสตรัคติวิสม์ เพื่อเพิ่มทักษะการแก้ปัญหาของนักเรียนชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 3 (วิทยานิพนธ์ปริญญามหาบัณทิต). อุดรธานี: มหาวิทยาลัยราชภัฏอุดรธานี.
ภริมา วินิธาสถิตย์กุล และ ชนินันท์ แย้มขวัญเย็น. (2565). การเรียนรู้เชิงรุก: แนวทางการเรียนการสอนที่เป็นเลิศในศตวรรษที่ 21. วารสารนวัตกรรมการศึกษาและวิจัย, 6(3), 921-933.
ภรณี ศิริวิศาลสุวรรณ. (2563). การพัฒนาหลักสูตรเสริมสร้างทักษะชีวิตในยุคดิจิทัลสำหรับนักเรียนระดับชั้นมัธยมศึกษาตอนต้นของโรงเรียนสังกัดกรุงเทพมหานคร (วิทยานิพนธ์ปริญญาดุษฎีบัณฑิต) กรุงเทพฯ: มหาวิทยาลัยศิลปากร.
รัตนะ บัวสนธ์. (2564). การวิจัยและพัฒนานวัตกรรมการศึกษา (พิมพ์ครั้งที่ 5). กรุงเทพฯ: จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.
พระราชบัญญัติการศึกษาแห่งชาติ พ.ศ.2542. (19 สิงหาคม 2542). ราชกิจจานุเบกษา, 116 ตอนที่ 74 ก, หน้า 1-23.
วิภาวี คำวงษ์. (2563). การศึกษาความพึงพอใจของนักเรียนในการใช้บริการโรงอาหาร โรงเรียนเตรียมอุดมศึกษาพัฒนาการ ปทุมธานี (วิทยานิพนธ์ ปริญญามหาบัณฑิต). กรุงเทพฯ: มหาวิทยาลัยนอร์ทกรุงเทพ.
วันชัย ทันสมัย. (2561). การพัฒนาคุณลักษณะความเป็นคนดีของนักเรียนตามอัตลักษณ์ผู้เรียนโดยใช้กลยุทธ์ SUANCHON MODEL โรงเรียนสวนกุหลาบวิทยาลัย ชลบุรี ปีการศึกษา 2560-2561. ชลบุรี: โรงเรียนสวนกุหลาบวิทยาลัยชลบุรี.
วิชิรตา วรธาดาสวัสดิ์. (2566). รูปแบบการนิเทศการศึกษาแบบผสมผสานเพื่อส่งเสริมการจัดการเรียนรู้เชิงรุกของครูโรงเรียนมัธยมศึกษา (วิทยานิพนธ์ปริญญาดุษฎีบัณฑิต). พิษณุโลก: มหาวิทยาลัยนเรศวร.
ศุภวิทย์ ภาษิตนิรันดร์ และ ญาณี โชคสมงาม. (2564). KM knowledge management: ความรู้ในองค์กร คือ Big data ที่สำคัญที่สุด ศักยภาพในการแข่งขันด้วยกลยุทธ์การจัดการความรู้. กรุงเทพฯ: วิช กรุ๊ป (ไทยแลนด์).
สกุลการ สังข์ทอง. (2562). การพัฒนารูปแบบการจัดการเรียนรู้แบบ MECCA เพื่อเสริมสร้างความสามารถในการอ่านอย่างมีวิจารณญาณสำหรับนักเรียน ชั้นมัธยมศึกษาตอนปลาย (วิทยานิพนธ์ปรัชญาดุษฎีบัณฑิต). กรุงเทพฯ: มหาวิทยาลัยศิลปากร.
สำนักงานเลขาธิการสภาการศึกษา. (2560). แผนการศึกษาแห่งชาติ พ.ศ.2560 - 2579 (พิมพ์ครั้งที่ 1). กรุงเทพฯ: บริษัท พริกหวานกราฟฟิค จำกัด.
สำนักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน. (2558). คู่มือการนิเทศภายในสถานศึกษา. กรุงเทพฯ: กลุ่มนิเทศติดตาม และประเมินผลการจัดการศึกษา.
สำนักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน. (2562). แนวทางการนิเทศเพื่อพัฒนาและส่งเสริมการจัดการเรียนรู้เชิงรุก (Active Learning) ตามนโยบายลดเวลาเรียนเพื่อเวลารู้. กรุงเทพฯ: โรงพิมพ์ชุมนุมสหกรณ์การเกษตรแห่งประเทศไทย จำกัด.
เสาวนีย์ เดือนเด่น จุไรรัตน์ พงษ์ไพโรจน์, อาระยา สายยิ้ม และ จิระพงษ์ ชูศรี. (2558). การมีส่วนร่วมในการทำงานของบุคลากร (รายงานวิจัย). กรุงเทพฯ: มหาวิทยาลัยรามคำแหง.
Bonwell, C. C., & Eison, J. A. (1991). Active learning: Creating excitement in the classroom. ASHE-ERIC Higher Education Report. Washington, DC: George Washington University.
